Autor: Stephan Wiehler

Dla wielu dzieci rozpocznie się w tych tygodniach nowy okres życia – początek roku szkolnego. To ważny etap na drodze do samodzielności, w który większość dzieci wchodzi z radosnymi oczekiwaniami. Szkoła zapowiada duże postępy. Nadzieja na nauczenie się w końcu tego co potrafią dorośli, umacnia w dzieciach uczucie kroczenia własną drogą – i wspiera ich poczucie własnej wartości.

Decydującym warunkiem tego pozytywnego rozwoju jest to, aby dzieci uczyły się swobodnie poruszać. Z rozpoczęciem okresu szkolnego poszerza się zasięg działania dziecka – musi ono samo orientować się i poruszać poza sferą domowo-rodzinną: w drodze do szkoły, podczas odwiedzin u przyjaciół, bawiąc się i uprawiając sport. Korzyści wynikające z wolności swobodnego poruszania się powiązane są z nowymi wyzwaniami. Dzieci wzrastają w sile pokonując je i w ten sposób zdobywają doświadczenia, które z biegiem czasu umożliwiają im uczestnictwo w życiu społecznym w sposób pewny siebie i bezpieczny.

Droga do szkoły drogą nauki

Rodzice mogą wspierać rozwój w kierunku niezależności w sposób aktywny. Codzienna droga do szkoły stwarza ku temu dobrą okazję – zwłaszcza w wielkim mieście. Aby ruch na drogach nie wyhamował rozwoju dzieci w kierunku pozyskiwania większej samodzielności muszą się one uczyć, jak odpowiednio obchodzić się z różnymi wymogami, które stawia im ulica. Dodatek do Listu do rodziców „Dzieci w drodze” wydany przez grupę Arbeitskreis Neue Erziehnung e.V. (ANE) radzi i proponuje jak przygotować dziecko do udziału w ruchu drogowym – i to nie tylko w drodze do szkoły. Również codziennie pokonywane drogi do miasta, pieszo lub na rowerze, są okazją do ćwiczenia ze swoim dzieckiem prawidłowych zachowań w konkretnych sytuacjach i wyostrzenia w ten sposób uwagi i zdolności reagowania dziecka. Wspólne przejazdy środkami komunikacji miejskiej uczą orientacji i poszerzają możliwości swobodnego poruszania się. W ten sposób dziecko uczy się stopniowo jak poruszać się w mieście samodzielnie i bezpiecznie.

Alternatywy dla rodziców-taksówki

Zwłaszcza na początku rodzice powinni towarzyszyć swoim dzieciom w drodze do szkoły. To daje nie tylko dzieciom więcej bezpieczeństwa. Jeśli dziecko stopniowo samodzielnie i w sposób samoodpowiedzialny porusza się w ruchu drogowym, również u rodziców rośnie przekonanie, że jego dziecko pewnie pokona wyzwania, które stawia mu ruch drogowy. Aby to osiągnąć rodzice muszą być gotowi na to, aby w odpowiednim czasie pozwolić dziecku spróbować własnych sił i zaufać zdolnościom swojego dziecka.

Wiele dzieci poznaje miasto z perspektywy tylnego siedzienia w samochodzie. Powodów na to, dlaczego rodzice wiozą swoje dzieci samochodem jest wiele. Boją się oni wypadków na drogach lub obawiają się napaści z użyciem przemocy. Często jest wygodniej wziąć dziecko ze sobą do samochodu, gdyż szkoła jest po drodze do pracy. Jednak wiele przemawia przeciw temu, aby rodzice-taksówki stały się przyzwyczajeniem: w rzeczywistości około co trzecie dziecko, które ulega wypadkowi w ruchu drogowym, jest pasażerem samochodu biorącego udział w wypadku. A każdy przejazd samochodem podnosi ryzyko wypadku – również u dzieci, które poruszają się pieszo, szczególnie w drodze do szkoły. Dzieciom, które przewożone są ciągle samochodem brakuje ruchu – szkodzi to ich zdrowiu i kradnie im możliwości samodzielnego włączania się w ich środowisko. I pamiętajmy, że samochody mają negatywny wpływ na środowisko i klimat, a tego skutki odczuwać będą dzieci dłużej niż my dorośli.

Dlatego właśnie dzieci powinny odpowiednio wcześnie dowiedzieć się o tym, że istnieją alternatywne sposoby poruszania się. To przygotuje je też na zachowanie się w ruchu drogowym w przyszłości, które ze względu na niedobory energetyczne, zapewne ulegnie zmianom. Opłaca się więc zastanowić nad tym, czy można zrezygnować z jazdy samochodem. Europejski Tydzień Mobilności odbywający się od 16. do 22. września 2009 pod hasłem  „Za lepszym klimatem w mieście” dzięki licznym działaniom prowadzonym w Berlinie jest okazją do krytycznego przemyślenia własnych zachowań dotyczących poruszania się i, jeśli to możliwe, do częstszego niż do tej pory skorzystania ze środków komunikacji przyjaznych środowisku. Również pod tym względem rodzice powinni być wzorem do naśladowania.  A jeśli nie można poruszać się inaczej jak tylko samochodem, tym ważniejsze jest zrekompensowanie tego swoim dzieciom stwarzając im okazje do samodzielnego poruszania się.

Miasto stwarza ku temu wiele możliwości. Dodatek do Listu pod tytułem „Dzieci w drodze” udziela wielu praktycznych wskazówek, jak pobudzić swoje dziecko do poruszania się: przez piesze wycieczki po własnym osiedlu, zabawy na orientację,  wspólne wycieczki rowerowe lub ćwiczenie zachowania się podczas korzystania ze środków komunikacji miejskiej.

Ruch czyni mądrym

Ruch jest znaczącym warunkiem zdrowego rozwoju dziecka. Bieganie, taniec, gra w piłkę czy poprostu szaleńcze skoki nie tylko sprawiają wiele radości, ale również wzmacniają ciało i trenują koordynację oraz równowagę. Ruch pomaga dzieciom nawiązać zdrowe relacje ze swoim ciałem – jest ważnym czynnikiem w rozwoju umysłowym i pobudza koncentrację oraz zdolności do uczenia się. Dzieci, które często pokonują drogę do szkoły same i przy tym zmuszone są do nawiązywania ciągłych relacji przestrzennych, na przykład lepiej rozpoznają zależności matemytyczne niż te dzieci, które przywożone są do szkoły samochodem.  Podczas zabawy w sąsiedztwie, na osiedlu, na placu zabaw nawiązują się przyjaźnie – dochodzi również do kłótni i rywalizacji. Podczas „poruszonych” kontaktów z innymi dziećmi uczą się regół współżycia i tworzą własną inteligencję socjalną.

Rodzice, którzy mogą zaufać temu, że ich dzieci samodzielnie i pewnie poruszają się po mieście, nie muszą się tak martwić i mają więcej czasu dla siebie. A dzieci, które są pewne siebie i rozważnie kroczą swoimi drogami są mniej zależne od dorosłych. Ruch jest podstawową potrzebą zarówno dla dzieci jak i dorosłych. Wszyscy muszą zadbać o to, aby dzieci mogły skorzystać ze swojego prawa.

Czy chcą Państwo sami zadać kilka pytań lub podzielić się swoimi propozycjami związanymi z tematem Mobilność dzieci w mieście? Prosimy podyskutować z nami na naszym forum lub zwrócić się do a4k lub do Arbeitskreis Neue Erziehung e.V. (ANE).

Tu mogą Państwo zamówić List do rodziców „Dzieci w drodze":

Telefonicznie: (030) 25 90 06 41

Online: ANE-Zamawianie